Anna Sobko „Jeden z Rus, drugi z Prus, a wszystkich was diabeł na kupę zwiózł!” Akcja „Wisła” i osiedlenie na Pomorzu we wspomnieniach dawnej mieszkanki Zahoczewia

  • Piotr Zubowski Wrocław

Abstrakt

Relacja Anny Sobko z domu Kałuc stanowi przede wszystkim opowieść o traumatycznych wydarzeniach lat 1944–1947, które spotkały polskich obywateli narodowości ukraińskiej zamieszkałych na terenie trzech przedwojennych województw – krakowskiego, lubelskiego i lwowskiego. W ramach umów międzynarodowych oraz decyzji polskich władz przesiedlano ich do USRR, a następnie – w ramach Akcji „Wisła” – na Ziemie Zachodnie i Północne. Pani Anna wraz z całą rodziną, na przełomie kwietnia i maja 1947 r., została wysiedlona z Zahoczewia koło Leska do Smołdzina na Pomorzu. Jej wspomnienia szczegółowo traktują o przyjeździe do nowego miejsca zamieszkania, warunkach bytowych, stosunkach z innymi grupami ludności oraz adaptacji do nowego krajobrazu kulturowego, który z Bieszczadów zmienił się w tereny nadbałtyckie.

Pobrania

Dane o liczbie pobrań nie są jeszcze dostępne.

Biogram autora

Piotr Zubowski, Wrocław

Piotr Zubowski – doktorant Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, pracownik Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu, członek redakcji Rocznika Ziem Zachodnich i Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej. Zainteresowania badawcze: historia Europy Środkowo-Wschodniej w XIX–XX w., związki architektury z polityką, historia Wrocławia po 1945 r. W ramach pracy doktorskiej prowadzi badania związane z prawosławnym budownictwem sakralnym w II Rzeczypospolitej.

Bibliografia

Akcja „Wisła”. Dokumenty i materiały, wstęp, wybór i oprac. E. Misiło, Warszawa 2012

Cyran C., Rachwał A., Eksterminacja ludności na Sanocczyźnie w latach 1939–1944, „Rocznik Sanocki” 1979

Drozd R., Droga na zachód. Osadnictwo ludności ukraińskiej na ziemiach zachodnich i północnych Polski w ramach akcji „Wisła”, Warszawa 1997

Drozd R., Halczak B., Dzieje Ukraińców w Polsce w latach 1921–1989, Warszawa 2010

Drozd R., Hałagida I., Ukraińcy w Polsce 1944–1989. Walka o tożsamość (dokumenty i materiały), Warszawa 1999

Drozd R., Polityka władz wobec ludności ukraińskiej w Polsce w latach 1944–1989, Warszawa 2001

Drozd R., Władze polskie wobec ludności ukraińskiej w latach 1952–1959, [w:] Ziemie Zachodnie i Północne Polski w okresie stalinowskim, red. Cz. Osękowski, Zielona Góra 1999, s. 175–185

Gierała Z., Szczodraki, kusaki, lany poniedziałek...: rok obrzędowy w zwyczajach i podaniach ludowych, Warszawa 1989

Hałagida I., Między Moskwą, Warszawą i Watykanem. Dzieje Kościoła greckokatolickiego w Polsce 1944–1970, Warszawa 2013

Hałagida I., Pierwsze lata Ukraińców na zachodnich i północnych ziemiach Polski po przesiedleniu w ramach akcji „Wisła” (1947–1952), [w:] Akcja „Wisła”, red. J. Pisuliński, Warszawa 2003, s. 125–141

Hałagida I., Ukraińcy na zachodnich i północnych ziemiach Polski 1947–1957, Warszawa 2002

Hejger M., Ludność niemiecka w Słupsku i okolicach po zakończeniu wysiedleń poczdamskich, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 8 (2000), s. 251–276

Hejger M., Przesiedlenia ludności niemieckiej z powiatu słupskiego w latach 1945–1951, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 2 (1993), s. 137–154

Kamiński Ł., Obóz Jaworzno: ukraiński etap, [w:] Akcja „Wisła”, red. J. Pisuliński, Warszawa 2003, s. 174–176

Karczmarzewski A., Świat Bojków. Etnograficzna podróż po Bojkowszczyźnie, Rzeszów 2014

Karczmarzewski A., Świat Łemków. Etnograficzna podróż po Łemkowszczyźnie, Rzeszów 2014

Klimecki M., Legiony Polskie na Wołyniu, „Niepodległość i Pamięć”, nr 27 (2008), s. 107–123

Knutel D.G., Łemkowszczyzna jako region pogranicza etniczno-kulturowego w świetle zagadnień zasięgu terytorialnego, etnogenezy oraz kwestii wyznaniowych, [w:] Fenomen pogranicz kulturowych: współczesne tendencje. Zbiór prac naukowych, t. 3, red. L. Suchomłynow, Piła–Berdiańsk 2012, s. 11–24

Kryciński S., Cerkwie w Bieszczadach, Pruszków 2005

Księga adresowa Polski (wraz z w.m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa/ Annuaire de la Pologne (y Compris la V.L. de Dantzig), Warszawa 1928

Michalewicz J., Żydowskie okręgi metrykalne i żydowskie gminy wyznaniowe w Galicji, Kraków 1995

Mieczkowski J., Życie religijne mniejszości narodowych na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1956, „Przegląd Zachodniopomorski”, z. 1 (1995), s. 93–110

Miroszewski K., Centralny Obóz Pracy Jaworzno. Podobóz ukraiński (1947–1949), Katowice 2001

Motyka G., Obraz Ukraińca w literaturze Polski Ludowej, [w:] Polska – Ukraina spotkanie kultur. Materiały z sesji naukowej, red. T. Stegner, Ostaszewo Gdańskie 1997, s. 104–112

Motyka G., Od rzezi wołyńskiej do Akcji „Wisła”: konflikt polsko-ukraiński, Kraków 2011

Motyka G., Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie 1943–1948, Warszawa 1999

Motyka G., Wołyń ’43. Ludobójcza czystka – fakty, analogie, polityka historyczna, Kraków 2016

Obóz dwóch totalitaryzmów. Jaworzno 1943–1956. Materiały z konferencji naukowej „Historia martyrologii i obozów odosobnienia w Jaworznie w latach 1939–1956, t. 1–2, red. K. Miroszewski, Z. Woźniczka, Jaworzno 2007

Okoniewska B., Procesy osadnicze na Pomorzu Gdańskim i Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1950: próba porównania, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 4 (1995), s. 153–176

Pisuliński J., Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski do USRR w latach 1944–1947, Rzeszów 2017

Potocki A., Żydzi w Podkarpackiem, Rzeszów 2004

Rączy E., Zagłada Żydów w dystrykcie krakowskim w latach 1939–1945, Rzeszów 2014

Reinfuss R., Łemkowie jako grupa etnograficzna, Lublin 1948

Siemaszko E., Bilans zbrodni, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 7–8 (2010), s. 77–94

Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 13: Województwo lwowskie, Warszawa 1924

Słabig A., „...O tę łaskę powrotu mamy zaszczyt Obywatela Prezydenta prosić”. Wysiłki przesiedleńców z Akcji „Wisła” na rzecz powrotu w świetle korespondencji z lat 1947–1948, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 16 (2010), s. 165–181

Słabig A., Ukraińcy na Pomorzu Środkowym w latach 1975–1989 – liczebność, rozmieszczenie, działalność społeczno-kulturalna i wyznaniowa, zagadnienie emigracji, inwigilacja, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 19 (2013), s. 239–266

Słownik Języka Polskiego, oprac. S.B. Linde, t. 6 (lit. U–Z), Warszawa 1814

Solarz O., O sztuce wychodzenia z deportacyjnego wagonu. Po obchodach 70. rocznicy akcji „Wisła”, „Więź”, nr 668 (2/2017), s. 83–88

Stobniak-Smogorzewska J., Osadnictwo na Wołyniu 1921–1940, „Niepodległość i Pamięć”, nr 27 (2008), s. 153–168

Wierzbieniec W., Żydzi w województwie lwowskim w okresie międzywojennym. Zagadnienia demograficzne i społeczne, Rzeszów 2003

Zięba A.A., Ukraińcy w oczach Polaków (wiek XX), „Dzieje Najnowsze”, nr 2 (1995), s. 95–104

Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 5, z 3 II 2013 r., s. 9

Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 6, z 10 II 2013 r., s. 9

Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 7, z 17 II 2013 r., s. 9

Гук Б., У згарищах Кальниці (II). Пошук триває, „Наше Слово”, nr 49, z 8 XII 2013 r., s. 9

Гук Б., У згарищах Кальниці (II). Пошук триває, „Наше Слово”, nr 50, z 15 XII 2013 r., s. 9

Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 7, z 16 II 2014 r., s. 9

Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 8, z 23 II 2014 r., s. 9

Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 9, z 2 III 2014 r., s. 9
Opublikowane
2018-03-12
Jak cytować
ZUBOWSKI, Piotr. Anna Sobko „Jeden z Rus, drugi z Prus, a wszystkich was diabeł na kupę zwiózł!” Akcja „Wisła” i osiedlenie na Pomorzu we wspomnieniach dawnej mieszkanki Zahoczewia. Wrocławski Rocznik Historii Mówionej, [S.l.], v. 7, p. 304- 342, mar. 2018. ISSN 2084-0578. Dostępny w: <https://wrhm.pl/index.php/wrhm/article/view/175>. Data dostępu: 17 paź. 2018 doi: https://doi.org/10.26774/wrhm.175.
Dział
Materiały źródłowe