Anna Sobko „Jeden z Rus, drugi z Prus, a wszystkich was diabeł na kupę zwiózł!” Akcja „Wisła” i osiedlenie na Pomorzu we wspomnieniach dawnej mieszkanki Zahoczewia
DOI:
https://doi.org/10.26774/wrhm.175Słowa kluczowe:
Akcja „Wisła”, przesiedlenia, Zahoczewie, Smołdzino, II wojna światowa, JaworznoAbstrakt
Relacja Anny Sobko z domu Kałuc stanowi przede wszystkim opowieść o traumatycznych wydarzeniach lat 1944–1947, które spotkały polskich obywateli narodowości ukraińskiej zamieszkałych na terenie trzech przedwojennych województw – krakowskiego, lubelskiego i lwowskiego. W ramach umów międzynarodowych oraz decyzji polskich władz przesiedlano ich do USRR, a następnie – w ramach Akcji „Wisła” – na Ziemie Zachodnie i Północne. Pani Anna wraz z całą rodziną, na przełomie kwietnia i maja 1947 r., została wysiedlona z Zahoczewia koło Leska do Smołdzina na Pomorzu. Jej wspomnienia szczegółowo traktują o przyjeździe do nowego miejsca zamieszkania, warunkach bytowych, stosunkach z innymi grupami ludności oraz adaptacji do nowego krajobrazu kulturowego, który z Bieszczadów zmienił się w tereny nadbałtyckie.
Downloads
Download data is not yet available.
Bibliografia
Akcja „Wisła”. Dokumenty i materiały, wstęp, wybór i oprac. E. Misiło, Warszawa 2012
Cyran C., Rachwał A., Eksterminacja ludności na Sanocczyźnie w latach 1939–1944, „Rocznik Sanocki” 1979
Drozd R., Droga na zachód. Osadnictwo ludności ukraińskiej na ziemiach zachodnich i północnych Polski w ramach akcji „Wisła”, Warszawa 1997
Drozd R., Halczak B., Dzieje Ukraińców w Polsce w latach 1921–1989, Warszawa 2010
Drozd R., Hałagida I., Ukraińcy w Polsce 1944–1989. Walka o tożsamość (dokumenty i materiały), Warszawa 1999
Drozd R., Polityka władz wobec ludności ukraińskiej w Polsce w latach 1944–1989, Warszawa 2001
Drozd R., Władze polskie wobec ludności ukraińskiej w latach 1952–1959, [w:] Ziemie Zachodnie i Północne Polski w okresie stalinowskim, red. Cz. Osękowski, Zielona Góra 1999, s. 175–185
Gierała Z., Szczodraki, kusaki, lany poniedziałek...: rok obrzędowy w zwyczajach i podaniach ludowych, Warszawa 1989
Hałagida I., Między Moskwą, Warszawą i Watykanem. Dzieje Kościoła greckokatolickiego w Polsce 1944–1970, Warszawa 2013
Hałagida I., Pierwsze lata Ukraińców na zachodnich i północnych ziemiach Polski po przesiedleniu w ramach akcji „Wisła” (1947–1952), [w:] Akcja „Wisła”, red. J. Pisuliński, Warszawa 2003, s. 125–141
Hałagida I., Ukraińcy na zachodnich i północnych ziemiach Polski 1947–1957, Warszawa 2002
Hejger M., Ludność niemiecka w Słupsku i okolicach po zakończeniu wysiedleń poczdamskich, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 8 (2000), s. 251–276
Hejger M., Przesiedlenia ludności niemieckiej z powiatu słupskiego w latach 1945–1951, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 2 (1993), s. 137–154
Kamiński Ł., Obóz Jaworzno: ukraiński etap, [w:] Akcja „Wisła”, red. J. Pisuliński, Warszawa 2003, s. 174–176
Karczmarzewski A., Świat Bojków. Etnograficzna podróż po Bojkowszczyźnie, Rzeszów 2014
Karczmarzewski A., Świat Łemków. Etnograficzna podróż po Łemkowszczyźnie, Rzeszów 2014
Klimecki M., Legiony Polskie na Wołyniu, „Niepodległość i Pamięć”, nr 27 (2008), s. 107–123
Knutel D.G., Łemkowszczyzna jako region pogranicza etniczno-kulturowego w świetle zagadnień zasięgu terytorialnego, etnogenezy oraz kwestii wyznaniowych, [w:] Fenomen pogranicz kulturowych: współczesne tendencje. Zbiór prac naukowych, t. 3, red. L. Suchomłynow, Piła–Berdiańsk 2012, s. 11–24
Kryciński S., Cerkwie w Bieszczadach, Pruszków 2005
Księga adresowa Polski (wraz z w.m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa/ Annuaire de la Pologne (y Compris la V.L. de Dantzig), Warszawa 1928
Michalewicz J., Żydowskie okręgi metrykalne i żydowskie gminy wyznaniowe w Galicji, Kraków 1995
Mieczkowski J., Życie religijne mniejszości narodowych na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1956, „Przegląd Zachodniopomorski”, z. 1 (1995), s. 93–110
Miroszewski K., Centralny Obóz Pracy Jaworzno. Podobóz ukraiński (1947–1949), Katowice 2001
Motyka G., Obraz Ukraińca w literaturze Polski Ludowej, [w:] Polska – Ukraina spotkanie kultur. Materiały z sesji naukowej, red. T. Stegner, Ostaszewo Gdańskie 1997, s. 104–112
Motyka G., Od rzezi wołyńskiej do Akcji „Wisła”: konflikt polsko-ukraiński, Kraków 2011
Motyka G., Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie 1943–1948, Warszawa 1999
Motyka G., Wołyń ’43. Ludobójcza czystka – fakty, analogie, polityka historyczna, Kraków 2016
Obóz dwóch totalitaryzmów. Jaworzno 1943–1956. Materiały z konferencji naukowej „Historia martyrologii i obozów odosobnienia w Jaworznie w latach 1939–1956, t. 1–2, red. K. Miroszewski, Z. Woźniczka, Jaworzno 2007
Okoniewska B., Procesy osadnicze na Pomorzu Gdańskim i Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1950: próba porównania, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 4 (1995), s. 153–176
Pisuliński J., Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski do USRR w latach 1944–1947, Rzeszów 2017
Potocki A., Żydzi w Podkarpackiem, Rzeszów 2004
Rączy E., Zagłada Żydów w dystrykcie krakowskim w latach 1939–1945, Rzeszów 2014
Reinfuss R., Łemkowie jako grupa etnograficzna, Lublin 1948
Siemaszko E., Bilans zbrodni, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 7–8 (2010), s. 77–94
Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 13: Województwo lwowskie, Warszawa 1924
Słabig A., „...O tę łaskę powrotu mamy zaszczyt Obywatela Prezydenta prosić”. Wysiłki przesiedleńców z Akcji „Wisła” na rzecz powrotu w świetle korespondencji z lat 1947–1948, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 16 (2010), s. 165–181
Słabig A., Ukraińcy na Pomorzu Środkowym w latach 1975–1989 – liczebność, rozmieszczenie, działalność społeczno-kulturalna i wyznaniowa, zagadnienie emigracji, inwigilacja, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 19 (2013), s. 239–266
Słownik Języka Polskiego, oprac. S.B. Linde, t. 6 (lit. U–Z), Warszawa 1814
Solarz O., O sztuce wychodzenia z deportacyjnego wagonu. Po obchodach 70. rocznicy akcji „Wisła”, „Więź”, nr 668 (2/2017), s. 83–88
Stobniak-Smogorzewska J., Osadnictwo na Wołyniu 1921–1940, „Niepodległość i Pamięć”, nr 27 (2008), s. 153–168
Wierzbieniec W., Żydzi w województwie lwowskim w okresie międzywojennym. Zagadnienia demograficzne i społeczne, Rzeszów 2003
Zięba A.A., Ukraińcy w oczach Polaków (wiek XX), „Dzieje Najnowsze”, nr 2 (1995), s. 95–104
Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 5, z 3 II 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 6, z 10 II 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 7, z 17 II 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (II). Пошук триває, „Наше Слово”, nr 49, z 8 XII 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (II). Пошук триває, „Наше Слово”, nr 50, z 15 XII 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 7, z 16 II 2014 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 8, z 23 II 2014 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 9, z 2 III 2014 r., s. 9
Cyran C., Rachwał A., Eksterminacja ludności na Sanocczyźnie w latach 1939–1944, „Rocznik Sanocki” 1979
Drozd R., Droga na zachód. Osadnictwo ludności ukraińskiej na ziemiach zachodnich i północnych Polski w ramach akcji „Wisła”, Warszawa 1997
Drozd R., Halczak B., Dzieje Ukraińców w Polsce w latach 1921–1989, Warszawa 2010
Drozd R., Hałagida I., Ukraińcy w Polsce 1944–1989. Walka o tożsamość (dokumenty i materiały), Warszawa 1999
Drozd R., Polityka władz wobec ludności ukraińskiej w Polsce w latach 1944–1989, Warszawa 2001
Drozd R., Władze polskie wobec ludności ukraińskiej w latach 1952–1959, [w:] Ziemie Zachodnie i Północne Polski w okresie stalinowskim, red. Cz. Osękowski, Zielona Góra 1999, s. 175–185
Gierała Z., Szczodraki, kusaki, lany poniedziałek...: rok obrzędowy w zwyczajach i podaniach ludowych, Warszawa 1989
Hałagida I., Między Moskwą, Warszawą i Watykanem. Dzieje Kościoła greckokatolickiego w Polsce 1944–1970, Warszawa 2013
Hałagida I., Pierwsze lata Ukraińców na zachodnich i północnych ziemiach Polski po przesiedleniu w ramach akcji „Wisła” (1947–1952), [w:] Akcja „Wisła”, red. J. Pisuliński, Warszawa 2003, s. 125–141
Hałagida I., Ukraińcy na zachodnich i północnych ziemiach Polski 1947–1957, Warszawa 2002
Hejger M., Ludność niemiecka w Słupsku i okolicach po zakończeniu wysiedleń poczdamskich, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 8 (2000), s. 251–276
Hejger M., Przesiedlenia ludności niemieckiej z powiatu słupskiego w latach 1945–1951, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 2 (1993), s. 137–154
Kamiński Ł., Obóz Jaworzno: ukraiński etap, [w:] Akcja „Wisła”, red. J. Pisuliński, Warszawa 2003, s. 174–176
Karczmarzewski A., Świat Bojków. Etnograficzna podróż po Bojkowszczyźnie, Rzeszów 2014
Karczmarzewski A., Świat Łemków. Etnograficzna podróż po Łemkowszczyźnie, Rzeszów 2014
Klimecki M., Legiony Polskie na Wołyniu, „Niepodległość i Pamięć”, nr 27 (2008), s. 107–123
Knutel D.G., Łemkowszczyzna jako region pogranicza etniczno-kulturowego w świetle zagadnień zasięgu terytorialnego, etnogenezy oraz kwestii wyznaniowych, [w:] Fenomen pogranicz kulturowych: współczesne tendencje. Zbiór prac naukowych, t. 3, red. L. Suchomłynow, Piła–Berdiańsk 2012, s. 11–24
Kryciński S., Cerkwie w Bieszczadach, Pruszków 2005
Księga adresowa Polski (wraz z w.m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa/ Annuaire de la Pologne (y Compris la V.L. de Dantzig), Warszawa 1928
Michalewicz J., Żydowskie okręgi metrykalne i żydowskie gminy wyznaniowe w Galicji, Kraków 1995
Mieczkowski J., Życie religijne mniejszości narodowych na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1956, „Przegląd Zachodniopomorski”, z. 1 (1995), s. 93–110
Miroszewski K., Centralny Obóz Pracy Jaworzno. Podobóz ukraiński (1947–1949), Katowice 2001
Motyka G., Obraz Ukraińca w literaturze Polski Ludowej, [w:] Polska – Ukraina spotkanie kultur. Materiały z sesji naukowej, red. T. Stegner, Ostaszewo Gdańskie 1997, s. 104–112
Motyka G., Od rzezi wołyńskiej do Akcji „Wisła”: konflikt polsko-ukraiński, Kraków 2011
Motyka G., Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie 1943–1948, Warszawa 1999
Motyka G., Wołyń ’43. Ludobójcza czystka – fakty, analogie, polityka historyczna, Kraków 2016
Obóz dwóch totalitaryzmów. Jaworzno 1943–1956. Materiały z konferencji naukowej „Historia martyrologii i obozów odosobnienia w Jaworznie w latach 1939–1956, t. 1–2, red. K. Miroszewski, Z. Woźniczka, Jaworzno 2007
Okoniewska B., Procesy osadnicze na Pomorzu Gdańskim i Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1950: próba porównania, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 4 (1995), s. 153–176
Pisuliński J., Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski do USRR w latach 1944–1947, Rzeszów 2017
Potocki A., Żydzi w Podkarpackiem, Rzeszów 2004
Rączy E., Zagłada Żydów w dystrykcie krakowskim w latach 1939–1945, Rzeszów 2014
Reinfuss R., Łemkowie jako grupa etnograficzna, Lublin 1948
Siemaszko E., Bilans zbrodni, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 7–8 (2010), s. 77–94
Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 13: Województwo lwowskie, Warszawa 1924
Słabig A., „...O tę łaskę powrotu mamy zaszczyt Obywatela Prezydenta prosić”. Wysiłki przesiedleńców z Akcji „Wisła” na rzecz powrotu w świetle korespondencji z lat 1947–1948, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 16 (2010), s. 165–181
Słabig A., Ukraińcy na Pomorzu Środkowym w latach 1975–1989 – liczebność, rozmieszczenie, działalność społeczno-kulturalna i wyznaniowa, zagadnienie emigracji, inwigilacja, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 19 (2013), s. 239–266
Słownik Języka Polskiego, oprac. S.B. Linde, t. 6 (lit. U–Z), Warszawa 1814
Solarz O., O sztuce wychodzenia z deportacyjnego wagonu. Po obchodach 70. rocznicy akcji „Wisła”, „Więź”, nr 668 (2/2017), s. 83–88
Stobniak-Smogorzewska J., Osadnictwo na Wołyniu 1921–1940, „Niepodległość i Pamięć”, nr 27 (2008), s. 153–168
Wierzbieniec W., Żydzi w województwie lwowskim w okresie międzywojennym. Zagadnienia demograficzne i społeczne, Rzeszów 2003
Zięba A.A., Ukraińcy w oczach Polaków (wiek XX), „Dzieje Najnowsze”, nr 2 (1995), s. 95–104
Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 5, z 3 II 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 6, z 10 II 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці, „Наше Слово”, nr 7, z 17 II 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (II). Пошук триває, „Наше Слово”, nr 49, z 8 XII 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (II). Пошук триває, „Наше Слово”, nr 50, z 15 XII 2013 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 7, z 16 II 2014 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 8, z 23 II 2014 r., s. 9
Гук Б., У згарищах Кальниці (III). Пошук закінчується…, „Наше Слово”, nr 9, z 2 III 2014 r., s. 9
Pobrania
Opublikowane
29-12-2017
Jak cytować
Zubowski, P. (2017). Anna Sobko „Jeden z Rus, drugi z Prus, a wszystkich was diabeł na kupę zwiózł!” Akcja „Wisła” i osiedlenie na Pomorzu we wspomnieniach dawnej mieszkanki Zahoczewia. Wrocławski Rocznik Historii Mówionej, 7, 304–342. https://doi.org/10.26774/wrhm.175
Numer
Dział
Materiały źródłowe
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Wprowadzone na stronie dane użytkowników wykorzystywane są wyłącznie do celów umożliwiających wydawanie Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej. Dane w postaci adresów mailowych, nazw i innych informacji o użytkowniku nie będą udostępniane osobom trzecim w innym zakresie i do innych celów.
