Metody prowadzenia rozmowy z politykiem doby PRL. Wywiad biograficzny i wywiad dziennikarski na przykładzie spotkań z Marianem Orzechowskim

Abstrakt

Rozmowa z politykiem nie jest łatwym zadaniem dla badacza, który musi mieć na uwadze wpojone świadkowi historii zasady gry. Analiza wywiadu biograficznego i dziennikarskiego z profesorem historii i ministrem spraw zagranicznych w latach 1985–1988, Marianem Orzechowskim, pozwoliła nakreślić zalety i wady oraz różnice i podobieństwa obu metod, a także zwrócić uwagę na cechy charakterystyczne relacji polityków doby PRL, jak schematyczność, intelektualny miszmasz, podanie, opartej na półprawdach, zinterpretowanej i sprawdzonej opowieści. W artykule poruszona zostaje kwestia dotarcia do mentalności i tożsamości polityka, a także wartość faktograficzna wywiadów, przy założeniu, że wszystkie świadectwa mówione są psychologicznie prawdziwe.

Pobrania

Dane o liczbie pobrań nie są jeszcze dostępne.

Biogram autora

Ewa Maj, Ośrodek "Pamięć i Przyszłość"

Amerykanistka, absolwentka historii Uniwersytetu Wrocławskiego, doktor nauk humanistycznych. Zajmuje się relacjami władz PRL z Iranem i Stanami Zjednoczonymi w latach 80. XX w., a także prowadzi badania nad historią mówioną. Starszy specjalista w Dziale Badawczym Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu, sekretarz redakcji „Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej".

ewa.maj@zajezdnia.org

Bibliografia

Adams S., Hicks W., Wywiad dziennikarski, Kraków 2007.

Bernhard M., Kubik J., Roundtable Discord. The Contested Legacy of 1989 in Poland, [w:] Twenty Years After Communism. The Politics of Memory and Commemoration, red. M. Bernhard, J. Kubik, Oxford 2014, s. 60–84.

Eisler J., Refleksje nad wykorzystaniem relacji jako źródła w badaniu historii PRL (Rozmowy z dysydentami i prominentami), „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały”, t. 6 (2003), s. 49–64.

Filipkowski P., Historia mówiona i wojna, Warszawa 2005, s. 1–13, http://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/Content/9618/Historia_mowiona_i_wojna.pdf (dostęp: 25 IV 2019).

Kałwa D., Historia mówiona w krajach postkomunistycznych. Rekonesans, „Kultura i Historia”, nr 18 (2010), http://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/Content/43596/Historia_mowiona_www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pdf (dostęp: 14 II 2019 r.).

Kałwa D., 3R: Historia mówiona w polskich badaniach dziejów najnowszych, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, R. 7 (2017), s. 163–183.

Kaźmierska K., Wywiad narracyjny – technika i pojęcia analityczne, [w:] Biografia a tożsamość narodowa, red. M. Czyżewski, A. Piotrowski, A. Rokuszewska-Pawełek, Łódź 1997, s. 35–44.

[Kersten K.] J. Bujnowski, W oczach komunistów. Słowo wstępne, [w:] T. Torańska, Oni, Londyn 1985, s. 5–23.

Kersten K., Kłopoty ze świadkiem historii, [w:] T. Torańska, Oni, Warszawa 1990 (wyd. 2), s. 5–13.

Kowal P., Koniec systemu władzy, Warszawa 2012.

Kowal P., Koniec PZPR, „Polityka”, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/historia/1606819,2,koniec-pzpr.read (dostęp: 25 IV 2019 r.).

Kurkowska-Budzan M., Informator, świadek historii, narrator – kilka wątków epistemologicznych i etycznych oral history, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, R. 1 (2011), s. 9–34.

Kwiatkowski T.P., Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji, Warszawa 2008.

Maj E., Relacja z wizyty ministra spraw zagranicznych Mariana Orzechowskiego w Teheranie (2–6 luty 1987), „Przegląd Orientalistyczny”, 2016, nr 1–2, s. 141–153.

Maruszewski T., Pamięć autobiograficzna, Gdańsk 2005.

McGrath C., Oral history and political elites. Interviewing (and transcribing) lobbyists, [w:] Oral History. The challenges of dialogue, red. M. Kurkowska-Budzan, K. Zamorski, Amsterdam–Philadelphia 2009, s. 47–60.

Modzelewski – Werblan. Polska Ludowa, oprac. R. Walenciak, Warszawa 2017.

Musiał F., Pierestrojka – droga do demokracji czy plan odwilży bis?, „Biuletyn IPN”, nr 5–6 (2009), s. 70–83.

Paczkowski A., Dyplomacja polska czasów kryzysu, [w:] Historia dyplomacji polskiej. T. VI: 1944/1945–1989, red. W. Materski, W. Michowicz, Warszawa 2010, s. 821–863.

Rakowski M.F., Dzienniki polityczne 1984–1986, Warszawa 2005.

Ritchie D.A., Doing Oral History. A Practical Guide, Oxford 2003.

Robotycki C., Pamięć o PRL – antropolog wobec doświadczenia przeszłości własnej kultury, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, t. 57 (2003), nr 3–4, s. 66–70.

Rostkowska K., Oni Teresy Torańskiej – między wywiadem a przesłuchaniem, „Studia Medioznawcze”, t. 59 (2014), nr 4, s. 129–136.

Rudnicka M., Czy istnieje życiorys mówiony? O przenikaniu gatunków mówionych i pisanych – próba genologii na przykładzie analizy wypowiedzi autobiograficznych, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, R. 7 (2017), s. 69–101.

Stolarz A., Historia mówiona w warsztacie historyka mentalności, „Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 20 (2/2012), s. 103–114.

Szumski J., Rozliczenia z ekipą Gierka 1980–1984, Warszawa 2018.

Wawrzyniak J., History and Memory: The Social Frames of Contemporary Polish Historiography, „Acta Poloniae Historica”, nr 103 (2011), s. 127–146.

Wojciechowski P., Dziedzictwo zamętu, [w:] Spór o PRL, Kraków 1996, s. 51–67.

Wrona P., Żywe źródło historyczne. Historia mówiona oczami historyka, [w:] Historia mówiona w świetle nauk humanistycznych i społecznych, red. S. Niebrzegowska-Bartmińska, J. Szadura, M. Szumiło, Lublin 2014, s. 241–268.
Opublikowane
2019-06-26
Jak cytować
MAJ, Ewa. Metody prowadzenia rozmowy z politykiem doby PRL. Wywiad biograficzny i wywiad dziennikarski na przykładzie spotkań z Marianem Orzechowskim. Wrocławski Rocznik Historii Mówionej, [S.l.], v. 8, p. 107-141, cze. 2019. ISSN 2084-0578. Dostępny w: <https://wrhm.pl/index.php/wrhm/article/view/240>. Data dostępu: 21 lip. 2019 doi: https://doi.org/10.26774/wrhm.240.
Dział
Artykuły i studia