Znaczenie rzeczy w narracjach historii mówionej potomków braci czeskich
DOI:
https://doi.org/10.26774/wrhm.390Słowa kluczowe:
historia mówiona, teoria rzeczy, aktor nie-ludzki, Dolny Śląsk, nośnik pamięci, sacrum, bracia czescyAbstrakt
Celem tekstu jest przyjrzenie się zależnościom pomiędzy rzeczami a ludźmi na przykładzie narracji biograficznych potomków braci czeskich na Dolnym Śląsku. Inspirując się teorią rzeczy, przyglądam się przedmiotom jako aktorom nie-ludzkim, nośnikom pamięci, obiektom budującym sacrum oraz stanowiącym o statusie ludzi. Rzeczy okazują się z jednej strony środkiem wykorzystywanym w budowaniu narracji i zaznaczaniu odrębności tożsamościowej, lecz z drugiej – sprawczym bytem wobec człowieka w poszczególnych zdarzeniach, procesie pamiętania i zapominania.
Downloads
Bibliografia
Abu Khafajah S., Badran A., From heritage to archaeology and back again, [w:] The Palgrave Handbook of Contemporary Heritage Research, red. E. Waterton, S. Watson, New York 2015.
Bourdieu P., Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, tłum. P. Biłos, Warszawa 2005.
Browarek T., Ewolucja statusu prawnego mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1944–1989, [w:] Mniejszości regionu pogranicza polsko-niemieckiego. Separacja, adaptacja, integracja, asymilacja, red. B.A. Orłowska, K. Wasilewski, Gorzów Wielkopolski 2012, s. 95–111.
Domańska E., Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań 2006.
Domańska E., Humanistyka nie-antropocentryczna a studia nad rzeczami, „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka”, nr 57 (3/2008), s. 9–21.
Ernst A. [et al.], „The Proust machine”: What a public science event tells us about autobiographical memory and the five senses, „Frontiers in Psychology”, r. 11 (2020), https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.623910.
Frolcová V., Velikonoce v české lidové kultuře, Praha–Vyšehrad 2020.
Kaźmierska K., Schütze F., Wykorzystanie autobiograficznego wywiadu narracyjnego w badaniach nad konstruowaniem obrazu przeszłości w biografii: na przykładzie socjologicznego porównania narracji na temat życia w PRL i NRD, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 9 (2013), nr 4, s. 122–139.
Knez I. [et al.], Self-grounding visual, auditory and olfactory autobiographical memories, „Consciousness and Cognition”, t. 52 (2017), s. 1–8.
Kurpiel A., Maniak K., Porządek rzeczy. Relacje z przedwojennymi przedmiotami na Ziemiach Zachodnich (przypadek Wrocławia i Szczecina), Kraków–Szczecin 2023.
Kuzko-Zwierz K., Historia mówiona w muzeach. Przegląd projektów prowadzonych przez polskie placówki muzealne, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, r. 5 (2015), s. 91–110.
Making Things Public – Atmosphere of Democracy, red. B. Latour, P. Weibel, Karlsruhe 2005.
Malinowski B., Argonauci Zachodniego Pacyfiku. Relacje o poczynaniach i przygodach krajowców z Nowej Gwinei, tłum. B. Olszewska-Dyoniziak [et al.], Warszawa 2005.
Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. M. Saryusz-Wolska, R. Traba, Warszawa 2014.
Olejnik L., Polityka narodowościowa Polski w latach 1944–1960, Łódź 2003.
Olsen B., Kultura materialna po tekście: przywracanie obecności rzeczom, tłum. P. Stachura, [w:] Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia, red. E. Domańska, Poznań 2010, s. 561–592.
Olsen B., W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, tłum. B. Schallcross, Warszawa 2013.
Oral History in the Visual Arts, red. L. Sandino, M. Partington, London 2013.
Pasek Z., Kultura religijna protestantyzmu, Kraków 2014.
Praczyk M., Strategie oswajania rzeczy na „Ziemiach Odzyskanych” ze szczególnym uwzględnieniem przestrzeni prywatnej, „Miscellanea Posttotalitariana Wratislaviensia”, nr 6 (2017), s. 77–90.
Radetzky B., Hussinetz – Husinec – Gęsiniec. 1749–2013, Prag 2016.
Rozpędowski P., Jedna społeczność wpisana w historię trzech krajów. Życie i działalność braci czeskich na ziemi strzelińskiej od roku 1794 do chwili obecnej, Wrocław 2015.
Smith L., Uses of Heritage, Abington 2006.
Szczepankiewicz-Battek J., Bracia czescy w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w Polsce – przeszłość i teraźniejszość, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, t. 2 (2013), s. 239–262.
Szczepankiewicz-Battek J., Osadnictwo ewangelików reformowanych na Śląsku w ramach kolonizacji fryderycjańskiej, [w:] Obszary metropolitalne we współczesnym środowisku geograficznym, Łódź 2010, t. 2, s. 181–191.
Tarsa M., Czas – pamięć – fotografia: próba fenomenologicznej refleksji nad fotografią, „Estetyka i Krytyka”, nr 7–8 (2/2004–1/2005), s. 164–175.
Things, red. B. Brown, London–Chicago 2004.
Tolson L., Toward a methodology for the use of oral sources in historical archaeology, „Historical Archaeology”, nr 48 (1/2014), s. 3–10.
Wala K., Pietrowiak K., Antropologia zmysłów i sensoryczna etnografia – geneza, założenia, podejścia badawcze, „Etnografia. Praktyki, Teorie, Doświadczenia”, nr 4 (2018), s. 15–40.
Wilton J., Belongings: Oral history, objects and an online exhibition, „Public History Review”, r. 16 (2009), s. 1–19.
Wilton J., Telling objects: Material culture and memory in oral history interviews, „Oral History Association of Australia Journal”, nr 30 (2/2008), s. 41–49.
Zawistowski M., Relacje między władzą i ludnością polską a potomkami braci czeskich w okolicach Strzelina po 1945 roku, [w:] Studia z historii najnowszej Polski, red. S. Szyc, t. 6, Warszawa 2024, s. 35–47.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Wprowadzone na stronie dane użytkowników wykorzystywane są wyłącznie do celów umożliwiających wydawanie Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej. Dane w postaci adresów mailowych, nazw i innych informacji o użytkowniku nie będą udostępniane osobom trzecim w innym zakresie i do innych celów.
