Pamięć granic w cieniu karpackiego wododziału. Głosy z doliny rzeki Uż
DOI:
https://doi.org/10.26774/wrhm.409Słowa kluczowe:
pamięć lokalna, trójstyk granic, Bieszczady, Polska, Ukraina, Słowacja, Karpaty Wschodnie, wododział karpackiAbstrakt
Artykuł analizuje pamięć przemian granic państwowych przebiegających głównym grzbietem Karpat na pograniczu Polski, Słowacji i Ukrainy oraz ich wpływ na życie lokalnych społeczności. Na podstawie etnograficznych badań terenowych w dolinie rzeki Uż autor ukazuje, jak zmieniające się granice kształtowały codzienność, relacje społeczne i migracje mieszkańców tego obszaru. Tekst podkreśla ich sprawczość w adaptacji do nowych warunków oraz znaczenie pamięci i doświadczeń pogranicza w refleksji nad dynamiką granic.
Downloads
Bibliografia
Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, tłum. Anna Kryczyńska-Pham, Warszawa 2015.
Augustyn M., Kryciński S., Modrzejewski S., Szewc R., Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy. Cz. 1. Gmina Lutowiska, Ustrzyki Górne–Warszawa 1995.
Batt J., Transcarpathia: peripheral region at the „center of Europe”, „Regional & Federal Studies”, t. 12 (2010), nr 2, s. 155, http://dx.doi.org/10.1080/714004744.
Borderlands of Memory. Adriatic and Central European Perspectives, red. B. Klabjan, Berlin 2019.
Dabrowski P., Reinforcing the border, reconfiguring identities: Polish initiatives in the Carpathians in the interwar period, „European Review of History: Revue européenne d’histoire”, t. 27 (2020), nr 6, s. 848, https://doi.org/10.1080/13507486.2020.1747405.
Dębicki M., Niedoszłe przejście graniczne Wołosate–Łubnia. Refleksje nad bieszczadzkim odcinkiem pogranicza polsko–ukraińskiego, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 1 (2016), s. 67–91, https://doi.org/10.35757/KiS.2016.60.1.4.
Dębicki M., Za górami za lasami… albo granica jak niewidzialny mur. Endemizm zakarpackiego odcinka pogranicza polsko-ukraińskiego, „Pogranicze. Studia Społeczne”, t. XXVII (2016), nr 2, s. 179–202, https://doi.org/10.15290/pss.2016.28.02.10.
Edensor T., Wiejskie spacery. Refleksyjne, ucieleśnione praktyki i sposoby odosobnionego wędrowania, tłum. M. Górna, [w:] Krajobrazy. Antologia tekstów, oprac. B. Frydryczak, D. Angutek, Poznań 2014, 409–434.
Falkowski J., Pasznycki B., Na pograniczu łemkowsko-bojkowskim. Zarys etnograficzny, Warszawa 1991.
Falkowski J., Wołosate, wieś w powiecie leskim. Zarys kultury materialnej, „Połoniny 88 – informator turystyczny”, tłum. T.A. Olszański, Warszawa 1988, s. 12–21.
Gibson C., Borderlands between History and Memory. Latgale’s Palimpsestuous Past and Contemporary Latvia, Tartu 2016.
Hessa M., Legenda o Biesie, czadach i Sanie, Rzeszów 2022.
Ingold T., The temporality of the landscape, „World Archology”, t. 25 (1993), nr 2, s. 152–174.
Kobielska M., Pamięć zbiorowa w centrum nowoczesności. Ujęcie Jeffreya K. Olicka, „Teksty Drugie: teoria, literatura, krytyka, interpretacja”, t. 126 (2010), nr 6, s. 179–194.
Kosiek T., Images of memory near the Carpathian watershed: a photo essey, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograficzne”, t. 50 (2022), s. 177–192, doi:10.4467/22999558.PE.22.011.17639.
Kosiek T., O pracy i świętowaniu w pokołchozowej wsi w ukraińskich Karpatach, „Lud”, t. 92 (2008), s. 137–162.
Kosiek T., „You speak Ukrainian very well”. Language encounters during ethnographic fieldwork,
„Etnografia Polska”, t. 67 (2023), nr 1–2, s. 197–212, https://doi.org/10.23858/EP67.2023.3417.
Kurczewska J., Przypis nr 6 do: Donnan H., Wilson T.M., Granice tożsamości, narodu, państwa, tłum. M. Głowacka-Grajper, Kraków 2007, s. 36–38.
Kusenbach M., Street phenomenology: The go-along as ethnographic research tool, „Ethnography”, t. 4 (2003), nr 3, s. 455–485, https://doi.org/10.1177/146613810343007.
Magocsi R.P., Pod osłoną gór. Dzieje Rusi Karpackiej i Karpatorusinów, Rzeszów 2022.
Nora P., Relams of Memory: Rethinking the French Past, New York 1996.
Pisuliński J., Przesiedlenie ludności ukraińskiej z Polski do USRR w latach 1944–1947, Rzeszów 2017.
Porczyński D., Badania pogranicza fantomowego. Omówienie technik i procedur, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. XX (2024), nr 2, s. 90–117, doi.org/10.18778/1733-8069.20.2.05.
Porczyński D., Wojakowski D., Borderlands from the resilience perspective: Diversification of state borders in former Austrian Galicia, „Regional Science Policy & Practice”, t. 12 (2020), nr 5, https://doi.org/10.1111/rsp3.12306.
Portelli A., Wstęp, [w:] Portelli A., Odkrywając historię mówioną, Wrocław 2022, s. 31–32.
Small M.L., ‘How many cases do i need?’: On science and the logic of case selection in field-based research, „Ethnography”, t. 10 (2009), nr 1, s. 5–38, https://doi.org/10.1177/1466138108099586.
Stanisz A., Audioantropologia: praktykowanie dyscypliny poprzez dźwięk, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograficzne”, t. 42 (2014), z. 4, s. 305–318, https://doi.org/10.4467/22999558.PE.14.020.3549.
Stanisz A., Field recording jako metoda etnografii poprzez dźwięk, „Przegląd Kulturoznawczy”, t. 31 (2017), nr 1, s. 1–19, https://doi.org/10.4467/20843860PK.17.001.6930.
Szacka B., Czas przeszły, pamięć, mit, Warszawa 2006.
Sztop-Rutkowska K., Białous M., Granice a pamięć, [w:] E. Opiłowska [et al.], Studia nad granicami i pograniczami. Leksykon, Warszawa 2020, s. 128–136.
Tilley C., Walking the past in the present, [w:] Landscapes Beyond Land. Routs, Aesthetics, Narratives, red. A. Árnason, N. Ellison, J. Vergunst, A. Whitehouse, New York–Oxford 2015, s. 15–32.
Traba R., Polifonia pamięci, „Borussia. Kultura. Historia. Literatura”, nr 41 (2007), s. 20–23.
Zhurzhenko T., Borders and memory, [w:] The Ashgate Research Companion to Border Studies,
red. D. Wastl-Walter, Farnham, Burlington 2011, s. 85–106.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Wprowadzone na stronie dane użytkowników wykorzystywane są wyłącznie do celów umożliwiających wydawanie Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej. Dane w postaci adresów mailowych, nazw i innych informacji o użytkowniku nie będą udostępniane osobom trzecim w innym zakresie i do innych celów.
