Historia mówiona firm polonijnych jako przyczynek do badania historii mówionej biznesu w Polsce – wyznanie badacza
DOI:
https://doi.org/10.26774/wrhm.426Słowa kluczowe:
historia mówiona biznesu, firmy polonijne, władza w historii mówionej, anonimizacja, mikropolityka badańAbstrakt
Artykuł odnosi się do badań nad przedsiębiorstwami zagraniczno-polonijnymi działającymi w Polsce od końca lat 70. do początku lat 90. XX w. Autor przeprowadził kilkanaście autobiograficznych wywiadów narracyjnych z właścicielami, pełnomocnikami i pracownikami firm polonijnych. Na tej podstawie rozwija refleksję metodologiczną o specyfice badań prowadzonych w tej grupie rozmówców, umieszczając je w nurcie historii mówionej biznesu.
Downloads
Bibliografia
Abrams L., Oral History Theory, London–New York 2016.
Bailey M., Crawford R., Oral History and Business: Disruption and Continuity, London 2022.
Bailey M., Crawford R., Shop talk: Revisiting business history and oral history, „Oral History Australia Journal”, t. 38 (2016), s. 29–35.
Bhavnani K., Tracing the contours: Feminist research and feminist objectivity, „Women’s Studies International Forum”, t. 16 (1993), nr 2, s. 95–104.
Bornat J., Wilson G., Recycling the evidence: Different approaches to the reanalysis of elite life histories, [w:] Researching Families and Communities: Social and Generational Change, red. R. Edwards, London 2008, s. 96–102.
Chorązki M., Ziemianie wobec wojny. Postawy właścicieli ziemskich województwa krakowskiego w latach 1939–1945, Kraków 2010.
Conti J.A., O’Neil M., Studying power: Qualitative methods and the global elite, „Qualitative Research”, t. 7 (2007), nr 1, s. 63–82.
Domecka M., Mrozowicki A., Robotnicy i ludzie biznesu. Wzory karier zawodowych a zmiana społeczna w Polsce, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 4 (2008), nr 1, s. 136–155.
Frisch M., A Shared Authority: Essays on the Craft and Meaning of Oral and Public History, Albany 1990.
Gałęziowski J., The „new normal” for oral history? Challenge and opportunities of interviewing during the global pandemic and its aftermath, [w:] Biographical Research and New Social Architectures: Challenges and Opportunities for Creative Applications across Europe, red. L. Nurse, M. O’Neill, L. Moran, Bristol 2024, 106–123.
Gałęziowski J., Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny, Warszawa 2022.
Gałęziowski J., Oral history and biographical method. Common framework and distinctions resulting from different research perspectives, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 15 (2019), nr 2, s. 76–103.
Grala D., Przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym pochodzenia polonijnego jako enklawa kapitalizmu w PRL i „inkubator przedsiębiorczości” liderów biznesu w III RP, „UR Journal of Humanities and Social Sciences”, t. 3 (2019), nr 12, s. 75–100.
Jasiecki K., Elita biznesu w Polsce, Warszawa 2001.
Kaźmierska K., Waniek K., Autobiograficzny wywiad narracyjny: metoda – technika – analiza, Łódź 2020.
Kaźmierska K., Anonymisation in biographical research – methodological and ethical concerns, „Przegląd Socjologiczny”, t. 73 (2024), nr 4, s. 87–108.
Kerr D.R., Allan Nevins is not my grandfather: The roots of radical oral history practice in the United States, „The Oral History Review”, t. 43 (2016), nr 2, s. 367–391.
Keulen S., Kroeze R., Back to business: A next step in the field of oral history – the usefulness of oral history for leadership and organizational research, „The Oral History Review”, t. 39 (2012), nr 1, s. 15–36.
Kurkowska-Budzan M., Oral history – historia publiczna. Wersja radykalna, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa 2018, s. 199–210.
Kvale S., Prowadzenie wywiadów, tłum. A. Dziuban, Warszawa 2013.
Lesiakowski K., Kierunki działalności kontrolnej NIK wobec przedsiębiorstw polonijno-zagranicznych w latach osiemdziesiątych XX wieku, „Komunizm. System – Ludzie – Dokumentacja”, t. 8 (2019), s. 51–71.
Leyk A., Wawrzyniak J., Cięcia. Mówiona historia transformacji, Warszawa 2020.
Maj E., Stefan Skąpski „And […] when [this] historical turmoil occurred, I didn’t show up and it was hanging in the air” – the last president of Wrocław during the period of the Polish People’s Republic, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, r. 14 (2024), s. 244–274.
McGrath C., Oral history and political elites: Interviewing (and transcribing) lobbyists, [w:] Oral History: The Challenges of Dialogue, red. M. Kurkowska-Budzan, K. Zamorski, Amsterdam 2009, s. 47–60.
Mikecz R., Interviewing elites: addressing methodological issues, „Qualitative Inquiry”, t. 18 (2012), nr 6, s. 482–493.
Nitschke-Szram B., Ekonomiczny wymiar współpracy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z Polonią na przykładzie działalności przedsiębiorstw polonijno-zagranicznych, „Studia Zachodnie”, t. 19 (2017), s. 209–228.
Opowiedzieć uniwersytet. Łódź akademicka w biografiach wpisanych w losy Uniwersytetu Łódzkiego, red. K. Kaźmierska, K. Waniek, A. Zysiak, Łódź 2015.
Perks R., „Corporations are people too!”: Business and corporate oral history in Britain, „Oral History”, t. 38 (2010), nr 1, s. 36–54.
Perks R., The roots of oral history: Exploring contrasting attitudes to elite, corporate, and business oral history in Britain and the U.S., „The Oral History Review”, t. 37 (2010), nr 2, s. 215–224.
Piotrowski A., Zakorzenienie w historii (teorii) – zakorzenienie w milieu: analiza dwu odmian narracji, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 4 (1995), s. 127–143.
Pleskot P., Kontrwywiadowcza ochrona kapitalizmu. Rozpracowanie Oddziału Warszawskiego „Interpolcomu” w latach 1983–1990, „Komunizm. System – Ludzie – Dokumentacja”, t. 8 (2019), s. 73–88.
Portelli A., The Death of Luigi Trastulli and Other Stories: Form and Meaning in Oral History, Albany 1991.
Portelli A., Living voices: The oral history interview as dialogue and experience, „The Oral History Review”, t. 45 (2018), nr 2, s. 239–248.
Portelli A., The peculiarities of oral history, „History Workshop Journal”, t. 12 (1981), nr 1, s. 96–107.
Prywaciarze 1945–1989, red. A. Knyt, A. Wancerz-Gluza, Warszawa 2001.
Rakowski-Kłos I., Kapitalizm w socjalizmie. W firmach polonijnych pracowali ludzie, którzy wybili się po 1989 roku. Wywiad z Jerzym Kochanowskim, „Gazeta Wyborcza. Ale Historia”, z 12 XI 2021 r. Rzemieślnicy i biznesmeni. Właściciele małych i średnich przedsiębiorstw prywatnych, red. J. Gardawski, Warszawa 2013.
Schütze F., Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne, tłum. K. Waniek, [w:] Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. K. Kaźmierska, Kraków 2012, s. 141–278.
Shaghaghi A., Bhopal R.S., Sheikh A., Approaches to recruiting „hard-to-reach” populations into research: A review of the literature, „Health Promotion Perspectives”, t. 1 (2) (2011), s. 86–94.
Sikora M., Koncesjonowany kapitalizm. Służba Bezpieczeństwa MSW a „spółki polonijne” w PRL (1976–1989), „Dzieje Najnowsze”, t. 3 (2013), s. 125–146.
Telling the Great Change. The Process of the Systemic Transformation in Poland in Biographical Perspective, red. K. Kaźmierska, K. Waniek, Łódź 2020.
Thompson P., Bornat J., Głos przeszłości. Wprowadzenie do historii mówionej, tłum. P. Tomanek, Warszawa 2021.
Wielki przemysł, wielka cisza. Łódzkie zakłady przemysłowe 1945–2000, red. A. Zysiak [et al.], Łódź 2020.
Wylegała A., Niezauważony potencjał? Historia mówiona w polskich badaniach nad Zagładą, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, t. 20 (2024), s. 499–509.
Wyłom w systemie? Firmy polonijne w PRL, red. J. Kochanowski, L.F. Stöcker, Warszawa 2025, s. 174–202.
Zezwolenie numer 17: z Romualdem Szperlińskim o Poznaniu, życiu codziennym, prywatnej przedsiębiorczości i firmach polonijnych rozmawiają Jakub Gałęziowski, Mariusz Jastrząb i Jerzy Kochanowski, „Kronika Miasta Poznania”, t. 4 (2021), s. 273–286.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Wprowadzone na stronie dane użytkowników wykorzystywane są wyłącznie do celów umożliwiających wydawanie Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej. Dane w postaci adresów mailowych, nazw i innych informacji o użytkowniku nie będą udostępniane osobom trzecim w innym zakresie i do innych celów.
